Vorige week berichtte het FD dat advocaten steeds vaker worden ingeschakeld om juridische bloopers te herstellen nadat cliënten eerst advies hebben ingewonnen bij AI. Een arbeidsovereenkomst die “waterdicht” zou zijn. Een ontslag op staande voet dat volgens ChatGPT “prima kan”. Een vaststellingsovereenkomst waarvan “dit echt de standaard is”. Dat blijkt in de praktijk toch anders te zijn.
Artificial Intelligence (AI) is niet meer weg te denken. Werkgevers gebruiken het voor werving en selectie, beoordelingssystemen, personeelsplanning en zelfs voor het opstellen van juridische documenten. Werknemers raadplegen op hun beurt AI voor advies over hun rechtspositie.
Maar is AI binnen het arbeidsrecht een vloek of een zegen?
De zegen: efficiëntie en toegankelijkheid
1.Snellere documentproductie
Een standaardbrief of document kan sneller worden geproduceerd met AI. Dit scheelt veel tijd en uitzoekwerk. Maak wel altijd een afweging of je voldoende hebt aan een standaarddocument of dat maatwerk in jouw geval noodzakelijk is.
2.Betere voorbereiding
Zowel werkgevers als werknemers kunnen zich beter oriënteren op hun rechtspositie. Wat zijn de vereisten voor een rechtsgeldig ontslag op staande voet? Hoe zit het met de wettelijke transitievergoeding? AI kan helpen om de juiste vragen te formuleren.
3.Ondersteuning bij HR-processen
AI-tools kunnen patronen signaleren in ziekteverzuim, verloop of prestaties. Mits zorgvuldig ingericht (denk aan de privacy!) kan dit bijdragen aan beter onderbouwd personeelsbeleid.
Kortom: AI kan een krachtig hulpmiddel zijn als ondersteuning.
De vloek: schijnzekerheid en juridische missers
1.AI kent geen dossier
In het arbeidsrecht is iedere situatie uniek. De specifieke feiten, correspondentie, Cao-bepalingen, bedrijfsreglementen en eerdere afspraken zijn vaak doorslaggevend. AI beschikt niet over het volledige dossier en kan de context niet wegen zoals een arbeidsrechtexpert dat doet.
2.Verkeerde jurisprudentie (ECLI-nummers)
AI-systemen, zoals Chat-GPT kunnen verwijzen naar verkeerde jurisprudentie (ECLI-nummers), wetsartikelen verkeerd citeren of verouderde regels presenteren als geldend recht. Het antwoord klinkt vaak stellig en juridisch correct geformuleerd maar blijkt inhoudelijk onjuist.
3.De menselijke maat ontbreekt
Arbeidsrecht draait niet alleen om regels, maar ook om verhoudingen. Hoe escaleert een conflict? Wat doet een ontslagprocedure met de reputatie van een organisatie? Welke oplossing is strategisch verstandig? AI mist gevoel voor verhoudingen, reputatierisico en processtrategie.
4.Privacy- en compliance-risico’s
Bij het invoeren van personeelsgegevens in een AI-tool kunnen privacyregels (AVG) worden geschonden. Zeker wanneer gevoelige gegevens over functioneren of ziekte worden gedeeld, kan dit aanzienlijke risico’s opleveren.
Arbeidsrecht is maatwerk
Helaas zien wij het in de praktijk regelmatig misgaan wanneer klanten AI gebruiken voor juridisch advies of voor het opstellen van juridische stukken. Zo is Chat-GPT een echte taalmodule en kan het geen goede berekening van de transitievergoeding maken. Ook zien wij regelmatig dat als specifieke bedingen, zoals een concurrentiebeding, zijn opgesteld door AI deze juridisch geen stand houden. Een dergelijk beding moet juist heel specifiek op de functie en het bedrijf worden toegeschreven en AI blijft vaak hangen in standaarden omdat het geen specifieke context kent. Ook het checken van een VSO is geen standaardwerk. Daar spelen juist ook individuele omstandigheden een rol. Iedere situatie is uniek en dat betekent dat arbeidsrecht echt maatwerk is.
Hoe wij werken
Als kantoor zijn wij voorstander van het gebruik van AI, maar alleen als dat op de juiste manier wordt gedaan. Als advocaten hebben wij te maken met strenge gedragsregels. Dit betekent dat wij zelf uiterst zorgvuldig omgaan met het gebruik van AI. Daarbij waarborgen wij de privacy van onze klanten met grote zorgvuldigheid, bovenal gaan wij uit van onze eigen kennis en expertise bij het behandelen van onze zaken. Soms denken klanten ons een handje te helpen door zelf al een voorzet te maken met AI of kloppen ze bij ons aan nadat hun kwestie verkeerd dreigt te lopen op basis van het gegeven advies door AI. Het herstellen van zulke fouten kost vaak meer tijd, geld en energie dan wanneer direct juridisch advies was ingewonnen.
Conclusie: geen vloek, geen wondermiddel
AI is geen vijand van het arbeidsrecht. Integendeel: het kan processen versnellen en kennis toegankelijker maken. Maar AI is geen arbeidsrechtexpert. Het mist context, strategie, aansprakelijkheid en professionele verantwoordelijkheid.
De echte winst zit in de combinatie: AI als hulpmiddel, een arbeidsrechtexpert als regisseur. Want uiteindelijk gaat arbeidsrecht over mensen. En waar mensen werken, ontstaan nuance, belangen en emoties, precies daar waar standaardantwoorden tekortschieten.
Contact
Heb jij naar aanleiding van het lezen van dit blog nog vragen? Of wil jij juridisch advies voor jouw situatie? Bel 0512-202094, wij helpen je graag verder!